Problemen bij het kiezen

Grootste problemen (problematisch beslisgedrag):

NB. kan van situatie tot situatie, van dag tot dag verschillen. Misschien stel je oplossen van financiële problemen altijd maar uit, maar ben je perfectionistisch wat betreft het kiezen van een nieuw kledingstuk.

Twijfel

Twijfelaars nemen beslissingen en gaan daarna het hele beslissingsproces weer dunnetjes overdoen. Men is nooit helemaal klaar en zeker van hun beslissing.

Tips:

• zet voor- en nadelen van alle keuzemogelijkheden in één overzicht bij elkaar; spring niet steeds heen en weer tussen allerlei losse alternatieven;
• gebruik beslistechnieken om argumenten te ordenen en te wegen;
• blijf je twijfelen over alternatieven, dan heb je kans dat ze gewoon beide even goed zijn. Stel een deadline en hak een knoop door;
• wacht niet tot je je volkomen zeker voelt, want dat gevoel blijft uit; “het zal wel goed zijn” is al heel wat;
• relativeer de last van je getwijfel: snel beslissen is ook niet alles! [zie wispelturigheid].

Perfectionisme

Perfectionisten willen keuzes van een hoge kwaliteit; er kan altijd nog een betere mogelijkheid zijn. Dus ontstaat er spanning: want: men streeft naar het beste, maar men streeft er ook naar om grote fouten te vermijden.

Tips:

• Streef niet naar een maximaal resultaat, maar naar evenwicht tussen inspanning en resultaat;
• Ga in gedachten in discussie met je eigen strenge normen; waarom moet je allemaal wat je van jezelf moet? Kan je het jezelf gunnen om wat gemakzuchtiger te zijn?
• Is angst de oorzaak van perfectionisme, zorg dan voor ontspanning bij keuzeprocessen – lichamelijk en geestelijk. Spanning bevordert piekeren. Vraag anderen je te helpen bij ontspannen.
• Neem geregeld afstand van al je overwegingen, als je een grote beslissing moet nemen. Neem pauze, zoek afleiding etc. en kijk daarna weer met een frisse blik.

Wispelturigheid

Wispelturige beslissingen komen vaak voort uit emoties, uit een gevoel van avontuur en opwinding. Je koopt plotseling die mooie, maar veel te dure schoenen; je schrijft je plotseling in voor die cursus, je versiert je buurman / -vrouw…en later komt spijt. Mensen laten zich meeslepen door het moment.

Tips:

• Creëer uitstel ook al denk je te weten wat je wil en heb je al een keuze gemaakt (bijvoorbeeld in een kledingzaak), stel je beslisgedrag uit. Denk er een paar dagen over na, ga even bezinnen voordat je toegeeft aan je keuze van dat moment;
• Leer het voorstadium van een roesbeslissing te herkennen. Hoe is het te herkennen? Onrust, extreem enthousiasme? Los dat gevoel, een onderliggend probleem op, voordat het tot ongewenste beslissingen kan leiden.
• Laat anderen je helpen om over belangrijke beslissingen wat langer te kunnen nadenken, ook al heb je weinig behoefte om, in alle haast, met anderen te praten.

Vermijding

Als je zo’n grote hekel hebt aan het nemen van beslissingen, dat je het liefst je ogen ervoor sluit, weigert erover na te denken, bijna niet bewust bent van de noodzaak om een besluit te nemen. Het verdringen kost energie. Zaken kunnen erdoor mislopen of relaties beschadigd. Soms een teken van faalangst (wie niets besluit, kan niets verkeerds besluiten). Tips:

• Accepteer dat je de neiging hebt tot vermijden; dat vermindert schaamte erover en je hebt vermijdingsgedrag dan eerder in de gaten, wanneer het zich voordoet.
• Let op tekenen van verstrooidheid en moeheid, dufheid, gevoel van vervreemding, er niet helemaal bij zijn. Dat duidt vaak op het verdringen van een beslissing;
• Zoek hulp bij/via vrienden, als je bang bent niet op tijd een beslissing te kunnen nemen.

Algemene tips tegen keuzestress

· Vroeger waren er veel meer ongeschreven regels i.t.t. de vrijheid die we nu hebben. Denk bijvoorbeeld aan de huishouding, hoe die vroeger geregeld was: maandag wasdag, dinsdag strijken, woensdag slaapkamers, etc., zaterdag auto wassen en zondag doe je niks. Nu zijn die regels er niet meer of veel minder, dus meer vrijheid, meer kiezen. Zo slecht waren die regels op zich nog niet. Het kan helpen voor jezelf regels te stellen en die consequent op te volgen. Je hoeft dan niet meer elke keer te kiezen. [je vrijheid behoud je, want je kan je eigen regels aanpassen].

· In het algemeen is er bij goede besluitvorming sprake van daadkracht en zorgvuldigheid. Denk aan een fietser die een bocht moet nemen…te veel zorgvuldigheid leidt tot traagheid, een onbestuurbare en wiebelige fiets en geïrriteerde medeweggebruikers…een te daadkrachtige fietser zit kaarsrecht, kijkt niet op of om, maar steekt zijn hand uit en neemt een scherpe bocht…vaak gaat het goed, al is er risico op een aanrijding.

· Dus vind een evenwicht tussen daadkracht en zorgvuldigheid: niet te lang denken, goed opletten, mogelijkheden bekijken en de kans pakken met moed en zelfvertrouwen.

· Het helpt soms om bij belangrijke keuzes te relativeren hoeveel invloed je zelf eigenlijk hebt op de belangrijkste gebeurtenissen in je leven. Soms is die invloed bijna nihil. Denk eens aan de keus van je partner, je keus voor een studie, je huis waar je in woont, ziekten…vaak speelt ‘toeval’ een rol, het is deels zo gelopen, door omstandigheden. Overdrijf dus je eigen invloed niet. De invloed die je in de praktijk hebt, is soms minder een kwestie van ‘zorgen dat iets bepaalds gebeurt’ dan ‘slim aanpassen aan wat zich voordoet’.